Projekty badawcze na WNE zakończone w 2016 roku

marca 28, 2017

W 2016 roku prowadzono na WNE UW 58 projektów badawczych finansowanych ze źródeł krajowych i międzynarodowych, których łączna wartość wyniosła 14 081 474 PLN. Wśród projektów znalazły się 2 Diamentowe Granty, 3 Etiudy, 1 Fuga, 1 Iuventus Plus, 26 Opusów, 9 Preludiów, 9 Sonat, 4 Sonaty Bis, 1 NPRH i 3 granty norweskie.

Zachęcamy do zapoznania się z popularyzatorskimi opisami rezultatów projektów zakończonych w roku 2016:

Ewa Aksman, Redystrybucja dochodów z zadłużenie publiczne – analiza porównawcza państw Unii Europejskiej (podejście statystyczno-ekonometryczne). Wnioski w świetle dążenia do stabilizacji i redukcji długu publicznego

Teoretyczna część projektu pokazuje, że dług publiczny można przedstawić jako funkcję średniej stopy świadczeń społecznych i podatku dochodowego, tj. elementów składowych redystrybucyjnego efektu tychże instrumentów fiskalnych, a zatem istnieje zależność między zadłużeniem publicznym i redystrybucyjnym efektem systemów świadczeniowo-podatkowych.

W empirycznej części projektu zidentyfikowano redystrybucyjny efekt świadczeń społecznych i podatku dochodowego, wraz z poszczególnymi elementami składowymi tego efektu, według formuł Aronsona i in. (1994) oraz Lamberta i Pfählera (1988), dla państw Unii Europejskiej w latach 2004-2014. Wyniki pokazują, że aczkolwiek we wszystkich krajach członkowskich zarówno świadczenia, jak i podatek zmniejszają nierówności dochodowe, to państwa cechują się zróżnicowaniem pod względem wielkości łącznego redystrybucyjnego efektu. Jednocześnie nie występuje korelacja między współczynnikiem Giniego dla dochodów pierwotnych i siłą tego efektu, tzn. państwa o większych dysproporcjach w rozkładzie dochodów pierwotnych nie mają bardziej (mniej) redystrybucyjnych systemów świadczeniowo-podatkowych.

Empiryczna części projektu obejmuje również estymację dynamicznego modelu długu publicznego (w relacji do PKB), który pozwala określić na ile współczynnik Giniego dla dochodów pierwotnych w krajach UE wpływa na zmienną objaśnianą. Estymacja modely, za pomocą estymatora na różnicach i poziomach (Arellano, Bover 1995; Blundell, Bond 1998), wykazała, że parametr przy współczynniku Giniego dla dochodów pierwotnych jest dodatni i statystycznie istotny (poziom istotności 0.01), czyli że średnio rzecz biorąc, ceteris paribus, czym większe zróżnicowanie dochodów pierwotnych, tym wyższy dług publiczny. Model zawierał następujące zmienne kontrolne: opóźniony poziom zmiennej objaśnianej, udział wydatków publicznych nie będących wydatkami socjalnymi w PKB, całkowite dochody publiczne jako procent PKB, PKB per capita w PPS, długookresowa realna stopa procentowa oraz tzw. Efekty stałe, specyficzne dla danego kraju i roku (niemierzalne). Co więcej, biorąc pod uwagę inne specyfikacje modelu, współczynnik Giniego nadal pozostaje istotną statystycznie zmienną objaśniającą.

Projekt wskazuje na konieczność dalszych badań nad zależnościami między dysproporcjami dochodów pierwotnych, redystrybuują dochodów poprzez wydatki publiczne o charakterze socjalnym, deficytem publicznym i długiem publicznym. W szczególności podkreśla on konieczność analizy różnych mierników nierówności dochodowych z punktu widzenia ich przydatności do badania wymienionych zależności (chodzi zwłaszcza o zagadnienie wrażliwości tych mierników na transfery dochodów w dolnym krańcu rozkładu dochodów). 


Michał Brzeziński, Ubóstwo i nierówność w różnych wymiarach dobrobytu – badanie rozkładów dochodów, zadowolenia z życia i zadowolenia ze stanu zdrowia

Projekt pt. „Ubóstwo i nierówność w różnych wymiarach dobrobytu – badanie rozkładów dochodów, zadowolenia z życia i zadowolenia ze stanu zdrowia” był poświęcony badaniom empirycznym nad ubóstwem i nierównością rozpatrywanymi w kategoriach dochodów, szczęścia i zdrowia. W ramach projektu zrealizowano szereg zadań badawczych, których główne rezultaty są następujące:

1)                 Nierówność szans dochodowych, rozumiana jako uzależnienie uzyskiwanych dochodów od czynników niezależnych dla danej osoby (płeć, wykształcenie i zawód rodziców, grupa etniczna it.) wzrosła między 2004 a 2010 w wielu krajach europejskich (m.in. w Belgii, Grecji, Hiszpanii, na Węgrzech i na Słowacji). W tych krajach największe pogorszenie szans nastąpiło w przypadku osób o korzeniach imigranckich, których ojciec pracował w zawodzie wymagającym niskich lub średnich kwalifikacji. Ten wynik projektu może posłużyć do dalszych badań w ekonomii i innych naukach społecznych łączących nierówność szans ze zjawiskami konfliktów społecznych czy radykalizacji niektórych grup społecznych mających korzenie imigranckie.

2)                 Ostatni kryzys gospodarczy wpłynął na wzrost nierówności dochodowych w takich krajach naszego regionu jak Bułgaria, Estonia, Węgry i Słowenia. W przypadku pozostałych krajów, w tym Polski, kryzys nie wpłynął na powiększenie nierówności dochodowych. Badanie przeprowadzone w projekcie pokazało, że głównym czynnikiem odpowiedzianym za wzrost nierówności dochodowej był spadek zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku Węgier większą rolę odegrało obniżenie wydatków na transfery społeczne, które pogorszyło sytuację osób nieaktywnych zawodowo. W badaniu nie stwierdzono wpływu wzrostu odsetka osób zatrudnionych na czas określony na wzrost nierówności dochodowej w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w okresie 2008-2012.

3)                 W przypadku niektórych krajów, kryzys miał również negatywne skutki dla samooceny zdrowia. Proporcja osób, które określają swoje zdrowie jako co najwyżej „ani dobre, ani złe” wzrosła znacząco w okresie 2008-2013 w takich krajach jak Dania, Niemcy, Finlandia, Francja, Islandia, Włochy, Luksemburg, Wielka Brytania. Analiza przeprowadzona w projekcie pokazała, że za zwiększenie odsetka osób oceniających nisko swoje zdrowie odpowiedzialne w dużej mierze były czynniki związane z kryzysem: spadek dochodów realnych, spadek stopy zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu oraz wzrost deprywacji materialnej (wskaźnik niemożności zaspokojenia potrzeb materialnych). Czynniki te wyjaśniają między 43 a 79% całkowitego wzrostu ubóstwa zdrowotnego dla Danii, Islandii, Włoch i Wielkiej Brytanii.

4)                 Projekt zajmował się również badaniem determinantów zmian w odczuwanym niskim poziomie samooceny szczęścia (poczucie nieszczęścia) w Polsce i w Rosji w okresie ostatnich 25 lat. W krajach tych proporcja ludzi oceniających swoje szczęście jako niskie spadła dramatycznie – o 56% w okresie 1991-2015 dla Polski i od 46 do 75% w okresie 1994-2014 dla Rosji. Analiza determinant zmian w stopie nieszczęścia dla Polski i Rosji pokazała, że w obu krajach wzrost dochodu realnego odpowiadał za około 15% redukcję w stopie nieszczęścia. Dla Rosji efekt ten był podajany poprzez wzrost premii dla dochodu jako czynnika chroniącego przed nie-szczęściem. W Polsce w okresie 1992-2015 rola dochodu jako czynnika chroniącego przed niskim deklarowanym szczęściem stopniowo malała do tego stopnia, że całkowity wpływ dochodu na stopę nieszczęścia (łącznie z pozytywnym efektem wynikającym ze wzrostu wysokości dochodu) był negatywny (czyli zwiększający stopę nieszczęścia). Inne czynniki wpływające na stopę nieszczęścia w Polsce to dobra samoocena zdrowia oraz posiadanie dzieci, które tłumaczą, odpowiednio, 15% i 20% całkowitej redukcji w stopie nieszczęścia. Dla Rosji innym ważnym czynnikiem zmniejszającym stopę nieszczęścia był rosnący efekt zatrudnienia jako mechanizmu chroniącego przez niską samooceną szczęścia. 


Stanisław Cichocki, Skala i determinanty międzysektorowej realokacji pracowników w latach 1995-2014

Rozpoczęta w 1989 transformacja polskiej gospodarki z gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej cechowała się znaczącymi zmianami zatrudnienia w sektorze publicznym. W związku z upadkiem lub prywatyzacją przedsiębiorstw państwowych następował z nich odpływ  pracowników. Jednocześnie dynamicznie rozwijał się sektor prywatny tworząc nowe miejsca pracy, na które trafiali pracownicy z sektora publicznego (albo bezpośrednio albo poprzez okres bezrobocia lub nieaktywności). Drugą ważną cechą związaną z transformacją polskiej gospodarki był istotny wzrost zatrudnienia w sektorze usługowym, który zgodnie z literaturą przedmiotu powinien odbyć się kosztem zmniejszenia zatrudnienia w przemyśle przy jednoczesnym przejściu pracowników z tego sektora do sektora usługowego (Caballero i Hammour, 1996a 1996b). Jednak przeprowadzona w ramach niniejszego projektu analiza danych empirycznych wskazuje, że zatrudnienie w przemyśle utrzymywało się w okresie 1989-2015 na stosunkowo stabilnym poziomie. Co więcej analiza tych danych pozwala na stwierdzenie, iż przepływy pracowników na polskim rynku pracy w okresie transformacji w mniejszym stopniu związane są z przepływami z sektora publicznego do sektora prywatnego i z przemysłu do usług.  Natomiast dominującą rolę dla przepływów na polskim rynku pracy odgrywały przepływy związane z demografią: wejście na rynek pracy osób młodych po zakończeniu edukacji i opuszczenie tego rynku do nieaktywności przez osoby starsze. Okazuje się również, iż podobne wnioski w odniesieniu do przepływów na rynku pracy można wyciągnąć dla wszystkich gospodarek transformujących się Europy Środkowo-Wschodniej i byłego ZSRR.

Uważa się także, iż wspomniane wcześniej przepływy uzależnione są od koniunktury gospodarczej - przykładowo przepływy z sektora publicznego do sektora prywatnego powinny zmniejszać się w okresie recesji a zwiększać w okresie ożywienia gospodarczego. Jednak na podstawie analizy przeprowadzonej w niniejszym projekcie można stwierdzić, iż w przypadku Polski wspomniane wcześniej przepływy kształtowały się niezależnie od koniunktury gospodarczej czyli zarówno okresy szybszego jak i okresy powolniejszego wzrostu gospodarczego nie oddziaływały na te przepływy. Jedynie trend dla tych przepływów powiązany jest z trendem koniunktury gospodarczej. Ma to daleko idące wnioski dla polityki gospodarczej, w tym w szczególności dla polityki rynku pracy.

Ilościowa analiza literatury dotyczącej przepływów na rynku pracy dla gospodarek transformujących się Europy Środkowo-Wschodniej i byłego ZSRR przeprowadzona w niniejszym projekcie wskazuje także, iż przepływy te miały raczej niewielki i krótkookresowy wpływ na produktywność pracy. Oddziaływały natomiast przez długi czas na nierówności dochodowe zwiększając je. Z kolei szeroka analiza empiryczna dotycząca wpływu przepływów na rynku pracy w wyżej wspomnianych krajach na wynagrodzenia wskazuje, iż przepływy te zwiększają zróżnicowanie wynagrodzeń. Jednak wciąż to zróżnicowanie pozostaje mniejsze niż w przypadku gospodarek rozwiniętych.  

Z kolei analiza indywidualnych determinant oddziaływujących na prawdopodobieństwo przejścia przez daną osobę z zatrudnienia do bezrobocia lub nieaktywności wskazuje dla danych polskich z okresu  1995-2015 na podobne cechy jak te podawane w literaturze ekonomicznej. Osoby starsze, o niższych poziomach wykształcenia, mieszkające w mniejszych miejscowościach i na wsi, mające krótszy staż pracy mają większe prawdopodobieństwo przejścia z zatrudnienia do nieaktywności. Z kolei osoby młode, z wykształceniem podstawowym lub zawodowym, mieszkające w małych miejscowościach, będące kawalerem albo panną i mające krótszy staż pracy mają większe prawdopodobieństwo przejścia z zatrudnienia do bezrobocia.

Literatura:

Caballero, R. J., Hammour, M. L. 1996a, On the ills of adjustment, Journal of Development Economics, Vol.51, No.1, s. 161-192.

Caballero, R. J., Hammour, M. L. 1996b, On the timing and efficiency of creative destruction, The Quarterly Journal of Economics, Vol.111, No.3, s.805-852.


Andrzej Cieślik, Determinanty i makroekonomiczne skutki korupcji w krajach Europy Środkowo-Wschodniej

Tematem projektu badawczego była transformacja gospodarcza od komunizmu do wolnego rynku – jednego z największych eksperymentów gospodarczych w historii. Celem projektu było udzielenie odpowiedzi na przynajmniej niektóre spośród fundamentalnych pytań, które dotyczą skutków gospodarczych i społecznych korupcji w aspekcie prywatyzacji i reformowania gospodarek krajów postkomunistycznych. Jest to jeden z najbardziej kontrowersyjnych tematów dyskursu publicznego, a różnorodność opinii jest bardzo duża. Jedni komentatorzy uważają bowiem korupcję za dziedzictwo przeszłości, przykrą spuściznę poprzedniego systemu, inni jako jej główne źródło określają niedoskonałą naturę samej transformacji i powszechności analizowanego zjawiska upatrują w oportunizmie reformatorów.  Nasz projekt dostarczył materiału do teoretycznej i empirycznej analizy tych poglądów. Zatem jednym z podstawowych celów naszego projektu było wskazanie zależności przyczynowo skutkowych pomiędzy prywatyzacją, korupcją i innymi czynnikami politycznymi i społecznymi, poprzez formalizację dominujących poglądów i weryfikację tych poglądów przy pomocy oszacowań empirycznych.

Uzyskane przez nas wyniki wskazują przede wszystkim na znaczną stałość i odporność korupcji w czasie. Nic zatem dziwnego, że przedsięwzięcia i kampanie antykorupcyjne najczęściej kończą się niepowodzeniem. Stwierdziliśmy przy pomocy modeli empirycznych opartych na ewolucyjnej teorii gier, że strategie korupcyjne są imitowane przez urzędników i firmy, które się z nimi spotykają. W tej sytuacji jak udowodniliśmy „korupcja korumpuje”, tj. w środowisku powszechnej korupcji zwrot z korupcji jest wysoki, a prawdopodobieństwo poniesienia kary niskie przez co uczciwość w kontaktach z urzędnikami staje się strategią nieopłacalną. Wskazaliśmy również, że kraje postkomunistyczne należą do krajów wysoce skorumpowanych, co jest poziomem znacznie wyższym niż wskazywałby na to ich poziom rozwoju.

Jak oszacowaliśmy korupcja powoduje znaczne koszty po stronie gospodarki. Zauważyliśmy, że skutku korupcji nasilają się poprzez kanał otwartości gospodarki, bowiem  inwestorzy są niechętni inwestowaniu w sytuacjach obarczonych ryzykiem politycznym. Wskazaliśmy również, że interakcja pomiędzy prywatyzacją a korupcją miała wpływ na wyniki dotyczące wzrostu gospodarczego w krajach postkomunistycznych. Korzystne skutki prywatyzacji udało się wskazać w krajach relatywnie wolnych od korupcji (krajach, które wstąpiły do UE), czego nie udało się udowodnić w przypadku krajów o powszechnej korupcji.

Naturalnym kolejnym krokiem było wskazanie determinantów korupcji, ponieważ jedynie odniesienie się do przyczyn tego zjawiska może przynieść sukces w jego zwalczaniu. Jak oszacowaliśmy, kraje postkomunistyczne relatywnie nie różnią się od innych krajów rozwijających się, tj. czynniki powodujące korupcję są tożsame. Dziedzictwo komunizmu nie ma tym sensie bezpośredniego znaczenia, poza relatywnym zapóźnieniem gospodarczym, które powoduje, że kontakty w gospodarce mają charakter personalny. Te wyniki zostały potwierdzone w badaniu na poziomie przedsiębiorstw. Jak udowadniamy, na występowanie i nasilenie korupcji mają wpływ czynniki, które są kształtowane przez państwo, np. nadmierna liczba regulacji i ograniczeń w działaniu przedsiębiorstw, częste kontrole, a zwłaszcza osobiste spotkania z urzędnikami. Na tej podstawie można przedstawić rekomendację dla polityki gospodarczej – należy dążyć do depersonalizacji kontaktów przedsiębiorców z państwem, a także zmniejszenia ich częstości. Z tego względu kluczowe jest dążenie administracji państwowej do upraszczania i ograniczania liczby procedur oraz zstępowania bezpośrednich kontaktów przedsiębiorców z urzędnikami na rzecz aplikacji internetowych w ramach programu e-administracji. 


Ewa Cukrowska, Analiza wpływu posiadania dzieci na sytuację kobiet i mężczyzn na rynku pracy: znaczenie polityki prorodzinnej

Przy użyciu danych Eurostatu pochodzących z bazy EU SILC dla Polski oraz innych krajów europejskich pokazano, że rodzicielstwo ma istotny wpływ na sytuację kobiet i mężczyzn na rynku pracy. Wyniki analizy dla Polski wskazują, że macierzyństwo prowadzi do skrócenia czasu pracy kobiet o około 0,5 godziny tygodniowo oraz redukcji wynagrodzeń o około 8%-12%. W przypadku mężczyzn, ojcostwo związane jest z dłuższym czasem pracy (0,7 godziny tygodniowo), ale nie przekłada się na wzrost zarobków. Analiza danych dla innych krajów europejskich – zarówno krajów Europy Zachodniej, jak i Europy Środkowej i Wschodniej, dla których badania tego typu są wciąż ograniczone – wykazała ponadto, że polityki prorodzinne są ważnym czynnikiem różnicującym sytuację kobiet z dziećmi pod względem zatrudnienia i płacy. O ile lepsza dostępność opieki żłobkowej wyraźnie obniża lukę w zatrudnieniu kobiet posiadających i nieposiadających dzieci, to dłuższe urlopy macierzyńskie i bardzo długie płatne urlopy rodzicielskie prowadzą do większych nierówności. Wpływ płatnych urlopów zależy jednak od stopnia dostępności placówek opieki nad dziećmi w wieku do trzech lat: w przypadku niskiej dostępności placówek tego typu, wpływ urlopów jest mniej znaczący i negatywny, niż w przypadku stosunkowo wysokiej dostępności opieki żłobkowej . Analiza wykazała również, że bez względu na dostępność placówek opieki nad dziećmi, bardzo długie płatne urlopy rodzicielskie, prowadzące do długich przerw w zatrudnieniu. Związane są ze znacznie wyższymi nierównościami w płacach kobiet posiadających i nieposiadających dzieci. 


Tomasz Gajderowicz, Korzyści z zatrudnienia: dekompozycja i wycena

Celem projekt: „Korzyści z zatrudnienia: dekompozycja i wycena” było poznanie natury jednego z najbardziej fundamentalnych zagadnień rynku pracy – relacji zatrudnienia. W toku analiz dokonano oceny zróżnicowania preferencji pracowników względem atrybutów pracy i wpływu poszczególnych cech pracowników i warunków zatrudnienia na decyzję o podejmowaniu pracy. Na dzisiejszym  rynku pracy, pracownik, decydując o podjęciu  zatrudnienia wymienia nie tylko swój  czas na wynagrodzenie (tak jak było to postrzegane w tradycyjnej, neoklasycznej teorii podaży pracy), ale zarazem dostarcza pracodawcy swój wysiłek, kompetencje (w tym kwalifikacje potwierdzone odpowiednimi świadectwami, uprawnieniami), zaangażowanie, kreatywność czy lojalność w zamian za płacowe i pozapłacowe korzyści przynoszące mu wzrost użyteczności. Oznacza to, że adekwatna analiza czynników determinujących podaż pracy powinna uwzględniać także wymienione wyżej czynniki nieujmowane w podejściu tradycyjnym.

Projekt jest innowacyjny w dwóch aspektach. Po pierwsze, przeprowadzono kompleksowe badanie identyfikujące preferencje pracowników wobec różnych atrybutów zatrudnienia. Badanie było wyjątkowe zarówno ze względu na spektrum wycenianych atrybutów, jak i szczegółowość pozyskanych informacji. Drugą cechą wyróżniającą badanie jest przetestowanie i udowodnienie przydatności metod zaczerpniętych z wyceny dóbr nierynkowych (metoda wyboru warunkowego) do analizy determinant decyzji o podejmowaniu pracy w wybranej do badania grupie docelowej.

Scenariusz przeprowadzonego badania pozwalał ponadto na oszacowanie wartości poszczególnych poziomów atrybutów pracy nawet na poziomie pojedynczej osoby. Oprócz oczywistych walorów poznawczych uzyskane rezultaty stanowią podstawę dla stworzenia narzędzia konstrukcji i optymalizacji polityki wynagrodzeń. Dzięki wiedzy o precyzyjnych wycenach poszczególnych poziomów atrybutów zatrudnienia, możliwe jest konstruowanie efektywnych kontraktów, które jednocześnie oferują pracownikowi maksymalną użyteczność czerpaną z zatrudnienia, oraz minimalizację kosztów ze strony pracodawcy.


Jan Hagemejer, Globalny łańcuch produkcji: wartość dodana i produktywność przedsiębiorstw

W gospodarce światowej postępują procesy fragmentaryzacji, czyli podzielenia procesu wytwarzania na podprocesy, które mogą być wykonywane w różnych krajach świata. W krajach Europy Środkowej i Wschodniej, a w szczególności w nowych krajach członkowskich UE (UE-10) transformacja gospodarcza i liberalizacja handlu była związana z integracją gospodarek tych krajów w międzynarodowe procesy wytwarzania, zorganizowane w tzw. Globalne łańcuchy produkcji dodanej (ang. Global Value Chains, GCVC). Niniejszy projekt miał na celu ocenę pozycji gospodarek nowych krajów członkowskich UE w globalnych łańcuchach produkcji, a także wpływu jaki na wzrost gospodarczy oraz wzrost produktywności miął eksport oraz uczestnictwo gospodarek badanych krajów w tych łańcuchach.

W projekcie wskazano, że w analizowanych latach 1995-2011, w większości gospodarek świata produkcja „oddaliła się” od popytu finalnego, co wskazuje że przeciętnie liczba etapów produkcji dóbr  zwiększyła się. W krajach UE-10 miało to również miejsce, tzn. od początku lat 2000., odległość od popytu finalnego rosła. Wzrost ten by jednak wolniejszy niż w przypadku innych gospodarek świata, ze względu na spadek udziału surowców w eksporcie tych krajów. To sprawiło, że przeciętnie struktura eksportu (pod względem odległości od popytu finalnego) krajów UE-10 pod koniec badanego okresu była bardzo zbliżona do struktury eksportu krajów UE-15. W niektórych  sektorach w dalszym ciągu występował wyraźny podział zadań: np. w sektorze produkcji środków transportu czy maszyn i urządzeń produkcja nowych krajów członkowskich skoncentrowana była na dobrach pośrednich znajdujących się dalej od popytu finalnego, podczas gdy w krajach UE-15 produkcja ta była zdecydowanie bliżej popytu finalnego.

Fragmentaryzacja produkcji powoduje, że do wyprodukowania danego dobra w coraz większy mm stopniu wykorzystuje się importowane dobra pośrednie. Utrudnia to ocenę wkładu eksportu do PKB oraz do wzrostu PKB, ponieważ jedynie produkowana wartość dodana tworzy PKB a wartość eksportu powinna być skorygowana o wartość importu, który jest potrzebny do wyprodukowania dóbr eksportowych. W projekcie wykorzystano nowoczesne miary wartości dodanej w eksporcie w celu oceny wkładu eksportu do wzrostu PKB w badanych krajach. Wyniki wskazują, że wkład wzrostu eksportu do realnego wzrostu PKB wyniósł około połowy całkowitego wzrostu gospodarczego Polski w badanym okresie. W niektórych krajach (jak np. Czechy, Słowacja oraz przed wszystkim Węgry) większość wzrostu gospodarczego w badanym okresie była wynikiem wzrostu produkcji na eksport. W większości badanych gospodarek, około połowa wzrostu gospodarczego i przypisywanego wzrostowi eksportu jest wynikiem wzrostu eksportu dóbr pośrednich.

Badania wskazują również na pośredni związek handlu międzynarodowego, a także uczestnictwa w GVC z produktywnością wytwarzania. W krajach UE-10 występuje istotna dodatnia zależność między produktywnością sektora a importem dóbr pośrednich. Jednocześnie, podobna zależność występuje między produktywnością a eksportem – jest ona tym większa, im dalej od popytu finalnego znajduje się dany sektor. Wskazuje to na to, że większy wzrost produktywności w krajach UE-10 można przypisywać eksportowi dóbr pośrednich niż dóbr finalnych. Wzrost produktywności związany z napływem inwestycji zagranicznych, w krajach UE-10 jest z kolei głównie skoncentrowany w produkcji dóbr finalnych.

Uczestnictwo w GVC jest również dodatkowym źródłem, poza bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi, tzw. Dyfuzji technologii. Wprawdzie przedsiębiorstwa zagraniczne są znacznie bardziej produktywne niż krajowe (przewaga ta waha się od 35 % w Polsce do ponad 65% na Węgrzech), uczestnictwo w GVC zmniejsza dystans technologiczny między tymi grupami. W badanych nowych krajach członkowskich produktywność przedsiębiorstw krajowych jest tym większa im więcej wykorzystują one w produkcji eksportowej zagranicznych dóbr pośrednich. W Polsce efekty te są silniejsze w eksporcie dóbr pośrednich niż w innych krajach. 


Michał Krawczyk, GENDEQU, Gender equality at the university

Gender equality at the University remains to be a hotly debated topic. While strong gender imbalance persists at the higher levels of academic hierarchy, identifying its causes is an empirical challenge. Thus studies find-tuned to disentangle carious completing explanations by means of experiments and innovative data modelling approaches are in high demand. The current project proposed and implemented several such approaches, proving viability of methods that can continue to be applied in the future to monitor equality of opportunity for males and females pursuing academic careers.

Detailed information about the project can be found at http://grape.org.pl/gendequ/


Leszek Morawski, Subiektywne i regulacyjne skale ekwiwalentności

Problem porównywania poziomu życia gospodarstw domowych o różnych charakterystykach demograficznych podejmowany jest w ekonomii od końca 19 wieku. Od tego czasu ekonomiści zaproponowali wiele sposobów wyrażania standardu życia gospodarstw domowych w porównywalnych jednostkach. Jednak jak dotąd żaden z nich nie zyskał powszechnej akceptacji. Spośród trzech głównych metod – popytowa, ekspercka i subiektywna – ta pierwsza wykorzystująca informację o wydatkach jest uznawana za najbardziej poprawną teoretycznie. Wymogi stawiane w tej metodzie danym sprawiają, że nie jest ona jednak powszechnie stosowana. W praktyce najczęściej korzysta się ze stałej w czasie i niezależnej od dochodu zmodyfikowanej skali OECD. To właśnie wskaźniki ubóstwa i różnicowania dochodów obliczane przy zastosowaniu tej skali są często komentowane w mediach i przez polityków, w dyskusjach wskazujących na „duże rodziny” będące najbardziej zagrożonymi ubóstwem względnym.

W latach 70. I 80. Zaproponowana wyznaczanie skali ekwiwalentności gospodarstw domowych za pomocą subiektywnych ocen dochodów formułowanych przez członków gospodarstw domowych w badaniach sondażowych. Przeprowadzone wówczas analizy wskazywały m.in. na duże i interesujące różnice pomiędzy strukturą ubóstwa subiektywnego a tzw. Ubóstwa obiektywnego obliczonego za pomocą skali OECD. Przeprowadzone przez nas badania potwierdziły ten wniosek. Pokazaliśmy, że zmiana skali nie wpływa ocenę skali ubóstwa. Co prawda zakres ubóstwa subiektywnego jest nieznacznie mniejszy od ubóstwa obiektywnego w większości krajów europejskich, ale różnice te nie są szczególnie duże. Ciekawsze jest to, że wybór skali ma znaczenie przy analizie struktury ubóstwa. Stosując skalę OECD (podejście tradycyjne) wskazujemy gospodarstwa z duża liczbą osób (np. gospodarstwa z 3 i większą liczbą dzieci) jako te najczęściej zagrożone ubóstwem względnym. Zastępując tą skalę skalą subiektywną otrzymujemy, że za takie należy uznać gospodarstwa małe, a w szczególności te jednoosobowe.

Inna formą skali ekwiwalentności jest skala regulacyjna wynikająca z przepisów podatkowo-zasiłkowych, które poprzez zasady wypłacania zasiłków rodzinnych, czy też przyznawanie ulg (np. ulga podatkowa na dziecko) określają dochody, które uznawane są za zapewniające ten sam poziom życia rodzinom o różnych składach osobowych. Okazuje się, że skala regulacyjna w Polsce w latach 2006-2014 bardzo się różniła od skali OECD i skali subiektywnej.  


Bartłomiej Rokicki, Wpływ integracji europejskiej na spójność ekonomiczną w nowych krajach członkowskich UE.
  1. Najważniejsze zrealizowane zadania

W ramach projektu oszacowane rozstały po raz pierwszy w Polsce , i tak naprawdę po raz pierwszy w tak dokładnym stopniu na świecie, regionalne deflatory cen. Są to indeksy pokazujące jak bardzo różni się przeciętny poziom cen w poszczególnych regionach kraju, przy czym w badaniu oszacowano nie tylko indeksy zbiorcze ale także oddzielne dla głównych kategorii wydatków. Indeksy te wykorzystywane mogą być do pokazania rzeczywistych (realnych) różnic w poziomie dochodu czy wynagrodzeń w poszczególnych regionach. Do chwili obecnej wszystkie analizy prowadzone były na zmiennych nominalnych, co powodowało, iż niektóre regiony wydawały się bogatsze zaś inne biedniejsze niż ma to miejsce w rzeczywistości.

Realizacja projektu pozwoliła także na ocenę wpływu integracji europejskiej na ewolucję regionalnego zróżnicowania dochodu w krajach grupy wyszehradzkiej. Okazało się, że wpływ integracji europejskiej na ewolucję regionalnego zróżnicowania dochodu w krajach grupy wyszehradzkiej. Okazało się, że wpływ ten największy jest w Polsce i na Słowacji, zaś najmniejszy w Czechach i na Węgrzech. We wszystkich przypadkach brak integracji oznaczałby jednak wolniejszy wzrost gospodarczy. Z czynników związanych z integracją największy wpływ na tutaj Polityka Spójności Unii Europejskiej.

  1. Znaczenie projektu

Z punktu widzenia rozwoju dziedziny naukowej oraz wiedzy projekt wydaje się mieć duże znaczenie. Jego wyniki wykorzystane mogą zostać bowiem w szeregu innych badań dotyczących rozwoju regionalnego, zaś regionalne modele równowagi ogólnej mogą mieć szerokie zastosowanie w badaniach mających na celu ewaluację różnych polityk makroekonomicznych. Z punktu widzenia społeczeństwa oznacza to możliwość lepszego planowania polityk makroekonomicznych, szczególnie pod względem ich wpływu na poziomie regionalnym. Wydaje się to bardzo istotne biorąc pod uwagę chociażby zapowiedzi dotyczące strategii makroekonomicznej przygotowanej dla Polski na najbliższe lata, w której kwestie dotyczące rozwoju regionalnego zajmują jedno z kluczowych miejsc. 


Karolina Safarzyńska, Krótko- i długookresowe skutki instrumentów polityki ekonomicznej dla zrównoważonego wzrostu: podejście ko-ewolucyjne

Krótkoterminowe i długoterminowe skutki instrumentów polityki ekonomicznej dla zrównoważonego rozwoju: podejście ko-ewolucyjne

Obecnie zmagamy się czterema uporczywymi problemami, a mianowicie zmianami klimatycznymi, niestabilnością finansową, nierównościami społeczno-ekonomicznymi i bezrobociem. Rozwiązanie tych problemów stało się pilną koniecznością. Aby lepiej uchwycić złożone interakcje pomiędzy systemami technologicznych, finansowych i energii, w tym projekcie zaproponowałam formalny model behawioralną-ewolucyjny. Opisuje on koewolucję czterech populacji, a mianowicie heterogenicznych konsumentów, producentów, elektrowni i banków, oraz interakcji pomiędzy nimi przez sieci wzajemnych powiązań. Używając tego modelu zbadałam, jak decyzję różnych podmiotów gospodarczych  wpływają na stabilność finansową, kierunek zmiany technologicznych i zużycie energii. Zaproponowane podejście wygenerowało nietrywialne, wręcz zaskakujące wnioski. Na przykład, silnie przywiązanie do marki po stronie konsumentów może zwiększać prawdopodobieństwo upadłości banków. Kaskady bankructwa okazały się tym bardziej prawdopodobne im większe są nierówności dochodów lub wyższa cena elektryczności. Model ten użyłam także do oceny skutków makroekonomicznych instrumentów polityki ekonomicznej pod kątem ich wpływu na: efektywność energetyczną, stabilność finansową i konsekwencje społeczno-ekonomiczne. Analiza wykazała na przykład, że skoncentrowanie dużych pożyczek dla sektora energetycznego w kilku bankach sprzyja niestabilności finansowej. Efekt ten nie był dotychczas badany w literaturze, jednakże na pierwszorzędne znaczenie dla decydentów zajmujących się procesami przemian w kierunku gospodarki niskoemisyjnej. Ponad to, w empirycznym badaniu przeprowadzonym w ramach tego projektu pokazałam, że zmiany strukturalne w przemyśle determinują zmiany w różnorodności paliw używanej w przemyśle, a tym samy, że systemy technologiczny i energetyczny ko-ewoluują w czasie. W projekcie zostało przeprowadzone także badanie eksperymentalne, które wykazało, że pomoc międzygrupowa może zapobiegać wyczerpaniu zasobów naturalnych. Wynik ten jest nowatorskim wkładem do literatury na temat zarządzania dobrami wspólnymi, a także ukazuje istotność ko-ewolucji zachowań i instytucji. Podsumowując, wyniki badań przeprowadzonych w tym projekcie ukazują, że kierowanie zmianami w gospodarce w kierunku bardziej zrównoważonej ścieżki rozwoju wymaga rozumienia złożonych procesów ko-ewolucyjnych pomiędzy technologiami, zachowaniami, zasobami, systemem finansowym i energetycznym. 


Katarzyna Śledziewska, Znaczenie Wspólnej Polityki Handlowej państw Grupy Wyszehradzkiej

Celem projektu badawczego była analiza wpływu rozszerzenia UE na handel międzynarodowy państw Grupy Wyszehradzkiej (V-4). Zbadaliśmy strukturę rzeczową i geograficzną handlu V-4, ze szczególnym uwzględnieniem wymiany między krajami V-4 czy też z państwami, które dopiero po wejściu państw V-4 zaczęły budować relację w ramach Wspólnej Polityki Handlowej Unii Europejskiej.

Nasza analiza wykazała, że rozszerzenie UE miało pozytywny wpływ na wymianę handlową państw V-4. Co ciekawe, nasze wyniki pozwoliły na obalenie tezy Richarda Baldwina (1994) o modelu piasty w szprychy w odniesieniu do relacji gospodarczych w UE, w którym sugerował marginalizację państw V-4. Nasze badania pokazały, że integracja w ramach UE było bardzo korzystne dla V-4: nie nastąpiła ich peryferyzacja ani nie utraciły on rynków naturalnych partnerów handlowych. Państwa V-4 szeroko korzystały z regionalnych porozumień handlowych (RTA) zwieranych przed 2004 rokiem, jak również po przystąpieniu do UE w roku 2004, w ranach Wspólnej Polityki Handlowej. Nasze badania jednoznacznie potwierdziły, że rozszerzenie UE znacząco przyczyniło się do wzrostu wymiany handlowej państw V-4.

Dodatkowo, dzięki szczegółowej analizie struktury geograficznej handlu państw V-4 wykazywaliśmy, że pomimo wejścia do UE nie osłabła wymiana handlowa z naturalnymi partnerami handlowymi państw V-4. Nasze badanie wykazało, że pomimo silnych procesów integracyjnych w ramach UE jak i braku porozumień handlowych z większością z państw z bloku byłych Republik ZSRR, wymiana handlowa znacząco wzrosła.

Wraz z zachowaniem naturalnych partnerów handlowych, V-4 silnie budowało współpracę między sobą. Nasza analiza wykazała, że od 2004 wewnątrz V-4 handel towarowy wzrastał istotniej niż handel z innymi państwami UE. Analiza struktury handlu podkreśla, że V-4 budują przewagę głównie w eksporcie towarów konsumpcyjnych i urządzeń transportowych. W obszarze eksportu w sektorze high-tech państwa V4 pozostają w tyle za UE 15. V-4 eksportują relatywnie mniej produktów, które wymagają kapitału ludzkiego i wysokich nakładów na badania i rozwój. Dla polepszenia swoich przewag kraje V-4 powinny również zwiększyć akumulację kapitału fizycznego.  


Paweł Strawiński, Poszukiwanie uniwersalnej metody szacowania równania płacy dla Polski i jej zastosowania w badaniach ekonomicznych dla Polski

W czasie trwania projektu przeprowadzone zostały pogłębione analizy zawodowej i sektorowej segregacji kobiet na polskim rynku pracy oraz analizy zróżnicowania wynagrodzeń kobiet i mężczyzn w Polsce w przekrojach: grup zawodowych, sektorów gospodarki i regionów oraz według czynników je determinujących. Zgodnie z wiedzą autorów po raz pierwszy przeprowadzone zostało dla Polski badanie dotyczące zależności pomiędzy współczynnikiem maskulinizacji a stopniem dyskryminacji płacowej w przekroju grup zawodowych oraz badanie dotyczące zależności pomiędzy poziomem konkurencji na regionalnych rynkach pracy a stopniem dyskryminacji płacowej.

Przeprowadzone analizy porównawcze charakterystyk jednostek na podstawie trzech dostępnych publicznie baz danych (Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności, Badania Struktury Wynagrodzeń według Zawodów oraz Badania Budżetów Gospodarstw Domowych) pozwoliły na identyfikację występujących między nimi rozbieżności oraz ich wyjaśnienie. Z kolei badania empiryczne udowodniły, że różnice te wpływają na wysokość oszacowań równania płac.

W ramach projekty badawczego w celu poprawy jakości danych dotyczących wynagrodzeń jednostek w gospodarce polskiej utworzono bazę zharmonizowanych danych o wynagrodzeniach. Jest ona reprezentatywna w przekroju gospodarki polskiej oraz w przekrojach uwzględniających istotne cechy społeczno-demograficzne. Przeprowadzone badania dotyczące regionalnego zróżnicowania wynagrodzeń kobiet i mężczyzna w Polsce potwierdziły, że wykorzystanie zharmonizowanych danych pozwala na bardziej precyzyjne oszacowanie wielkości międzypłciowej luki płacowej  zarówno w skali kraju, jak i w poszczególnych województwach.

W projekcie wskazano, że jednym z czynników determinujących wynagrodzenia kobiet i mężczyzn w Polsce jest stopień konkurencji na lokalnych runkach pracy. Wpływa on również na wielkość międzypłciowej luki płacowej. W regionach bardziej zurbanizowanych różnice w płacach między kobietami a mężczyznami są bowiem istotnie niższe niż w regionach wiejskich.

Kolejnym czynnikiem determinującym wysokość płac jest wykształcenie. Prowadzone w projekcie analizy wskazały, że znaczna poprawa poziomu wykształcenia kobiet i wzrost ich udziału wśród pracujących w zawodach wymagających wyższych kwalifikacji jest jednym z ważniejszych czynników, które mogą odpowiadać za istotne zmniejszanie międzypłciowej luki płacowej w Polsce w ostatnich  kilkunastu latach.

Istotnym elementem różnicującym wynagrodzenia kobiet i mężczyzn w Polsce jest silna zawodowa i sektorowa segregacja kobiet i mężczyzn. Struktura zatrudnienia w Polsce wskazuje na dominację kobiet w zawodach i sekcjach uważanych za bardziej kobiecie (opieka zdrowotna, edukacja) i dominację mężczyzn w zawodach i sektorach wymagających większego wysiłku fizycznego (budownictwo). Prowadzone badania pokazują ponadto na wzrost koncentracji zatrudnienia kobiet w sfeminizowanych grupach zawodowych w ciągu ostatnich kilkunastu lat.

Ważnym czynnikiem wpływającym na poziom płac jednostek jest też sektor własności. Prowadzone badania wskazały, że w przypadku mężczyzn wyższe wynagrodzenia otrzymywali pracownicy sektora prywatnego niezależnie od uzyskiwanych dochodów. W przypadku kobiet potwierdzono, że dla osób o najniższych dochodach większa korzyść związana jest z zatrudnieniem w sektorze publicznym, wśród osób o wyższych dochodach bardziej opłacalne było natomiast zatrudnienie w sektorze prywatnym.

Czynnikiem istotnie wpływającym na poziom wynagrodzeń kobiet i mężczyzn w Polsce jest stopień maskulinizacji danej grupy zawodowej. Najniższe wynagrodzenia notowane są w zawodach silnie sfeminizowanych oraz w zawodach o zbliżonej strukturze zatrudnienia. W tych grupach zawodowych różnice w płacach kobiet i mężczyzn były też najniższe.

Wymiernym efektem projektu jest sześć artykułów, z czego cztery zostały już opublikowane w czasopismach o zasięgu międzynarodowym lub krajowym. Wyniki przeprowadzonych analiz zaprezentowano podczas siedmiu konferencji międzynarodowych, czterech konferencji krajowych oraz dwóch wystąpień seminaryjnych.

Zdaniem autorów uzyskane w ramach realizacji projektu wyniki mają duże znaczenie dla rozwoju ekonomii. Opracowana uniwersalna metoda szacowania równania płac i stworzona unikalna baza zharmonizowanych danych statystycznych dotyczących poziomu jednostkowych wynagrodzeń dla Polski pozwoliły na bardziej precyzyjne szacunku stóp zwrotu z edukacji i innych czynników determinujących wynagrodzenia jednostek.

Rezultaty projektu mogą stanowić dobrą podstawę do formułowania wniosków i rekomendacji dla polityki rynku pracy i systemu edukacji w Polsce. Wyniki projektu wskazują, że podjęcie działań mających na celu zmniejszenie segregacji zawodowej kobiet i mężczyzn w Polsce oraz wzmacnianie konkurencji na lokalnych rynkach pracy może przełożyć się na redukcję międzypłciowej luki płacowej. Wykorzystanie stworzonej bazy danych w kolejnym projekcie i poszerzenie jej kolejne lata pozwoli na formułowanie dalszych zaleceń dla polityki gospodarczej.  


Robert Ślepaczuk, Analiza czynników wpływających na premię za ryzyko dla indeksów akcyjnych z wykorzystaniem modeli przełącznikowych

Punktem wyjścia naszego projekty było przeszczepienie, a następnie istotne rozszerzenie, klasycznych wieloczynnikowych modeli wyceny aktywów kapitałowych na globalny grunt w nowatorski sposób. Modele te zostały przez nas wyestymowane na nowej próbie badawczej, zawierającej 81 inwestowalnych indeksów giełdowych za różnych krajów świata (po jednym dla każdego kraju). Każdy z indeksów został potraktowany jako aktywo inwestycyjne, a wybrany został właśnie pod kątem istnienia instrumentu, pozwalającego w prosty sposób uzyskać ekspozycję na dany indeks (np. poprzez kontrakty terminowe, opcje czy certyfikaty funduszy ETF). W ten sposób wyniki naszego badania mają znaczenie dla globalnego inwestora, dokonującego alokacji aktywów.

W artykule Cross-sectional returns from diverse portfolio of equity indices with risk premia embedded najpierw poddaliśmy analizie podstawowy model czteroczynnikowy Carharta, zawierający czynniki odzwierciedlające ryzyko portfela rynkowego, ujętego jako równoważony portfel wszystkich 81 indeksów, premię za ryzyko inwestowania w wartość (tj. Kupowania najtańszych indeksów jeżeli chodzi o relację wartości księgowej do zysku i sprzedawania najdroższych), premię za inwestowanie w indeksy o niskiej kapitalizacji, oraz ryzyko inwestowania w najszybciej rosnące indeksy i krótkiej sprzedaży tych, które odznaczają się największymi spadkami. Stwierdziliśmy, że o ile skonstruowany przez nas model dobrze wyjaśnia zmienność stóp zwrotu indeksów z krajów rozwiniętych, o tyle w przypadku indeksów krajów rozwijających się stopień wyjaśnienia premii za ryzyko jest co do swojej wartości przeciętnej znacznie niższy, a wyniki mają znacznie większy rozrzut. Co istotne, współczynniki determinacji dla krajów rozwiniętych są co do zasady niższe niż spotykane w literaturze badającej te same modele na próbie spółek amerykańskich i globalnych.

Kolejnym etapem było zaproponowanie szeregu rozwinięć modelu, w nadziei, że poprawią one wyniki dla krajów rozwiniętych oraz zmniejszą różnicę w stopniu wyjaśnienia pomiędzy rynkami wschodzącymi a rynkami rozwiniętymi. W artykule Cross-sectional returns with volatility regimes from diverse portfolio of emerging and developed equity indices dodaliśmy autorski czynnik, mający na celu zobrazować premię za zmienność zrealizowaną indeksów giełdowych. Na tym etapie uwzględniliśmy też dynamiczne zmiany w oszacowaniach, poprzez dodanie binarnych zmiennych ujmujących mających na celu identyfikację turbulencji na rynkach finansowych, a także poprzez estymację przełącznikowego modelu Markowa. Zgodnie z przewidywaniami, zwłaszcza przełącznikowy model Markowa znacznie poprawił wyniki oszacowań, niemniej przepaść między krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się nadal bywa znaczna i o podobnym charakterze. Kolejne rozwinięcie, dokonane w artykule Applying exogenous variables and regime switching to multifactor models on equity indices, polegające na dodaniu innych autorskich czynników oraz dodatkowych regresorów makroekonomicznych poprawiało wyniki tylko proporcjonalnie, kosztem zmniejszenia prostoty modelu.

Kolejnym nowatorskim elementem naszej pracy był artykuł Do multifactor models produce robust results? Econometric and diagnostic issues in equity risk premia study, w którym analizowaliśmy wykorzystywane modele pod kątem spełnienia założeń klasycznego modelu regresji liniowej, a następnie pokazaliśmy, że estymacje odporne na występowanie odchyleń od tych założeń dają podobne wyniki, co standardowe regresje. Jest to o tyle ciekawe, że w literaturze diagnostyka modeli czynnikowych niemalże nie występuje.

Na koniec, przedstawiliśmy praktyczny aspekt naszych badań, stosując zarówno konstruowane modele, jak i same czynniki do zbudowania dwóch strategii inwestycyjnych. W artykule Can we invest based on equity risk premia and risk factors from multifactor models? Pokazaliśmy, że stopień wyjaśnienia zmienności indeksów przez model nie przekłada się na zyskowność generowanych sygnałów inwestycyjnych na jego podstawie. Z drugiej strony, wykorzystanie czynników jako inwestowalnych aktywów (tzw. „Smart beta”) i zastosowanie procedury wyboru portfela przynosi istotnie dodatnią stopę zwrotu skorygowaną o ryzyko i wyższą niż w przypadku inwestycji w portfel złożony z pojedynczych czynników ryzyka jak i równoważony portfel wszystkich czynników. 


Tomasz Żylicz, TRANPAREA, Value of Transboundary Nature Protected Areas Situated near the EU Outer Borders
  1. Summary of project results

The project aimed at finding out if widely contemplated cross-border co-operation in management and governance of the transboundary nature protected areas (NPAs) indeed is an economically optimal and socially desirable strategy; in economic wording, if transboundary NPAs are international public goods according to people’s preferences. As a result, the main hypothesis has been rejected. The survey scenario based upon ideas of passive protection and rewilding of human transformed forest ecosystems has been developed together with an appropriate survey questionnaire. Valuation studies of the two transboundary NPAs located at the EU outer borders – the Białowieża Forest in between Poland and Belarus and Fulufjellet in between Norway and Sweden – have been conducted following the discrete choice experiment methodology. With this purpose, surveys of the representative samples of the four countries involved comprising at least 1000 interviews each have been conducted and yielded four country-specific datasets. People’s stated preferences towards transboundary NPAs, their passive protection and cross-border co-operation as well as their possible drivers have been scrutinised. Results of their econometric analyses, following the Random Utility Modelling methods have been communicated to the professional community, stakeholders and general public, so the economically optimal management of the sites under consideration can be achieved/maintained. The current low level of cross-border co-operation for transboundary NPAs appeared an economically optimal and socially desirable strategy. Preferences in Scandinavia, where the difference in regulations (including border regime) are much lower as compared with the EU eastern border, the preferences appeared mutually co-operative. On the contrary, both Poles and Belarusians derive "disutility" out of prospects of bilateral conservation action. While spatial extension of the domestic passive protection appeared socially desirable in Poland, Belarusians seem to be satisfied with the current status quo. If the transboundary co-operation is still a desirable option contemplated by experts, an appropriate effort should be made in order to inform general people and convince them of desirability of cross-border co-operation in favour of transboundary NPAs.

  1. Summary of bilateral results

The bilateral partnership has allowed for running two site-specific choice experiments within a similar general approach, for two cases of transboundary NPAs. This, in turn, has made possible to compare related preferences of EU and non-EU citizens. This is important because the phenomenon of transboundary NPAs is one of global nature and implications of research can be of interest for institutions of both in and outside Europe.

Project partners’ relevant contextual knowledge about the sites under study were key to promptly identify the challenges of developing a scenario that could be applied at both case study sites.

The level of knowledge exchange, including joint scientific meetings, seminars, workshops and visitation of the sites under study would not have been possible without the funds obtained through the bilateral programme. Although no future projects (except for professional publications) have been planned, collaboration within the TRANPAREA project has contributed to build up links between the project partners and other stakeholders involved as well as to set up the basis for future knowledge exchange. The consideration of different perspectives in the scenario and survey development was facilitated by varied and wide expertise of project’s partners and their respective professional networks. This contributes also to the dissemination of the projects’ results among a wider audience and stakeholders who hold different interests when it comes to the protection of nature.


Projekty zakończone w 2016, których opisy popularyzatorskie wkrótce zostaną dodane:

  • Ewa Cukrowska, Decyzje odnośnie rodzicielstwa i nierówności w płacach kobiet i mężczyzn. Analiza na przykładzie Polski.
  • Karolina Goraus, Mikroekonomiczne uwarunkowania nierówności ze szczególnym uwzględnieniem kwestii płci: wybrane zagadnienia
  • Łukasz Hardt, Humanistyka zintegrowana jako heurystyka badawcza. Studium kultury modelowania ekonomicznego

Serwisy *.wne.uw.edu.pl używają plików cookies zapisywanych na komputerach użytkowników. Są one niezbędne do prawidłowego działania mechanizmów stron internetowych Wydziału Nauk Ekonomicznych UW.

Szczegółowe informacje o Polityce obsługi cookies w serwisach Uniwersytetu Warszawskiego dostępne są na stronie http://cookies.uw.edu.pl/