Opracowanie „MATURA 1938 r

Opracowanie „MATURA 1938 r.”

Stoją od lewej:

I rząd: - Ks. F. Tan, Dyr. J. Jaroszyński, prof. St. Ostrowski, prof. K. Kwiek, (nieco wyżej) – Sekretarz Szkoły, prof. Kesselering.

II rząd: - J. Hejmo, E. Loret, M. Rosołowski, R. Binkiewicz, T. Hahn, A. Ruszkiewicz, J. Zieliński, J. Lazarek, Osiński (ekstern).

III rząd: - J. Gruszka, J. Oremus, Z. Lewandowski, T. Hibszer, E. Szczechura, Sierakowski (ekstern), H. Dzierżanowski, J. Kozłow, T. Cissowski, R. Wołk, B. Czekajewski, (wyzej w prawym rogu) M. Dyńczak, G. Nowicki, H. Rusinowski.

Maturzyści 1938 roku

W maju 1938 r. 22 absolwentów Państwowego Gimnazjum Męskiego im. Tadeusza Reytana w Warszawie, otrzymało z rąk Dyrektora Szkoły Pana Józefa Jaroszyńskiego świadectwa maturalne. Egzamin maturalny poprzedzał 5 letni okres nauki w gimnazjum, które należało do czołówki szkół średnich w Warszawie i jako jedyne realizowało program typu klasycznego z obowiązkową nauką łaciny i greki.

Mimo, że 54 lata upłynęły od otrzymania świadectw dojrzałości, mile wspominamy naukę tych „martwych języków”. Świetni profesorowie: Zdzisław Zmigryder-Konopka, Stanisław Seliga i Stanisław Ostrowski już w czasie nauki języków starożytnych wskazywali nam, że liczne wyrazy z greki, a zwłaszcza łaciny mają swoje życie w językach: włoskim, francuskim, angielskim, niemieckim i równiez polskim. Jeśli mówimy, że Gimnazjum Reytana to szkoła o wspaniałych tradycjach, to należy zapytać – skąd ten wyraz tradycja? Właśnie od łacińskiego słowa tradere (przekazywać).

Poza nauczycielami języków starożytnych wspominamy z wielką sympatią i uznaniem cały zespół profesorski z okresu pobytu u Reytana. Byli to:

Władysław Brodzikowski - język polski

Kazimierz Kwiek - język polski

Stefan Kamiński - fizyka

Jadwiga Odyniec - język francuski

Józef Krudowski - geografia

Kazimierz Wróblewski - Historia

Zenon Jagodziński - matematyka

Feliks Frankiewicz - wychowanie fizyczne

Janina Gerhardowa - język niemiecki

G. Kesselering - język niemiecki

Ks. Feliks Tan - religia

Ten wspaniały zespół pedagogów z dyr. Jaroszyńskim na czele inspirował nas do rzetelnej nauki, dbając jednocześnie o nasz ogólny rozwój fizyczny i umysłowy, a także o postawę patriotyczną. Miała w tym swój udział również działająca w gimnazjum organizacja harcerska: 1 Warszawska Drużyna Harcerska t.zw. „Czarna Jedynka”. Wśród maturzystów 1938 roku wielu było członkami tejże drużyny. W roku szkolnym 1937/38 drużynowym „Czarnej Jedynki” był nasz kolega Ryszard Binkiewicz.

Maturzyści 1938 roku mieli wkrótce okazję wykazania właściwej postawy patriotycznej w czasie działań wojennych 1938 r. a także w Ruchu Oporu w latach 1940-1945. Niektóre szczegóły tych dokonań podano przy nazwiskach poszczególnych absolwentów.

W tym miejscu należy przypomnieć prof. Frankiewicza dbającego o nasze wychowanie fizyczne. Ze wzgledu na ograniczone możliwości uprawiania ćwiczeń w gimnazjalnej sali gimnastycznej, jak tylko pozwalała pogoda, prowadził nas do parku „Agrykola”, gdzie często mieliśmy okazję podziwiać trenującego tam naszego olimpijczyka Janusza Kusocińskiego zamordowanego w czasie okupacji przez Niemców w Palmirach. Prof. Frankiewicz również zginął z rąk okupanta. Z naszą sala gimnastyczną związane są również zajęcia Przysposobienia Wojskowego prowadzone przez kapitana Zachutę oraz sierż. Preissa, zakończone obozem szkoleniowym w Lidzbarku.

Wspomniany uprzednio prof. Zmigryder-Konopka w czasie oblężenia Warszawy przez Niemców w 1939 r. wchodził w skład Rady Obrony przy prezydencie Starzyńskim, również zginął z rąk okupanta. Prof. Seliga dostał się do Anglii i był Dyrektorem Gimnazjum Polskiego w Londynie.

Prof. Ostrowski po zakończeniu wojny został dyrektorem Gimnazjum im. T. Reytana i gospodarzył do śmierci w nowym gmachu szkoły przy ul. Wiktorskiej Nr. 30.

Bardzo mile wspominamy ks. Tana, wychowawcę naszej klasy maturalnej. Jako uczniowie szkoły męskiej ceniliśmy sobie działanie Ks. Tana na odcinku nawiązywania kontaktów z uczennicami gimnazjum żeńskiego, gdzie ksiądz był również prefektem.

Księdzu zawdzięczaliśmy zapraszanie dziewcząt na nasze zabawy szkolne, jak i nasz udział w zabawach organizowanych w tamtej szkole w ramach rewanżu. Ksiądz Tan po zakończeniu wojny był proboszczem w parafii Św. Józefa we Mszczonowie, gdzie zmarł w r. 1956 i został pochowany na miejscowym cmentarzu.

Maturzyści 1938 roku przechodząc obecnie przez plac Trzech Krzyży w Warszawie z rozrzewnieniem spoglądają na ul. Książęcą, gdzie mieściła się nasza szkoła. Do gmachu szkoły były dwa wejścia. Jedno z nich prowadziło do kancelarii, dyrekcji oraz było wejściem dla grona pedagogicznego. Uczniowie wchodzili wejściem drugim prowadzącym przez szatnię, gdzie każdy uczeń miał swoja szafkę na buty, które należało zdjąć i założyć miękkie pantofle, aby nie brudzić ładnie utrzymanych podłóg w szkole. W szatni tej królował jeden z woźnych, p. Jan bacznie pilnujący, aby uczniowie zdjęli buty i założyli „kapcie” przed wejściem do klas szkolnych. W razie braku subordynacji Pan Jan grzmiał głośno na całą szatnię „Ja i Pan Dyrektor zabroniliśmy uczniom wchodzić do klas w butach”. Do dzisiaj pamiętamy ile było powagi w wypowiedziach Pana Jana – no i po takim dictum każdy musiał zdjąć buty i założyć „kapcie”.

Budynek naszego gimnazjum został zniszczony w czasie działań wojennych, ale każdy z nas żyjących pamięta, że w tym miejscu przy ul. Książęcej Nr 4 była szkoła w której pobieraliśmy naukę w latach 1933-1938.

Warszawa listopad 1992 r.

LISTA ABSOLWENTÓW

1. Ryszard Binkiewicz

Ur. 1918 r. 1938/39 rozpoczyna studia medyczne w Szkole Podchorążych Sanitarnej w Warszawie. Bierze udział w Kampanii Wrześniowej 1939 r. w obsłudze pociągu sanitarnego na różnych trasach, kończąc służbę w dn. 17 września w m. Równe, po wkroczeniu wojsk radzieckich do Polski. Wzięty do niewoli zostaje włączony do transportu jeńców wojennych z którego ucieka i przedostaje się do Warszawy. Tropiony przez policję hitlerowską (GESTAPO) opuszcza Warszawę przenosząc się na teren powiatu Grójeckiego. Działa w Ruchu Oporu ZWZ-AK pod pseudonimem „Latinus”. W r. 1945 zostaje aresztowany przez organa bezpieczeństwa: NKWD-UB i przez 6 tyg. jest więziony w zakładzie karnym w Grójcu. W r. 1947 wstępuje na Uniwersytet Warszawski i w r. 1951 otrzymuje dyplom magistra prawa. Jest długoletnim pracownikiem administracji państwowej a następnie radcą prawnym wielu instytucji. W latach 1971/1975 pełni funkcję Przewodniczącego Powiatowej Rady Narodowej w Grodzisku Mazowieckim. W r. 1979 przechodzi na emeryture jako V-ce Dyrektor w Ministerstwie Adm. Gosp. Ter. i Ochrony Środowiska. Mieszka w Milanówku.

2. Tadeusz Cissowski

Ur. 1919 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty. Udział w Kampanii Wrześniowej. Po wyzwoleniu mieszkał w Warszawie. Dalszych informacji brak.

3. Bogusław Czekajewski

Ur. 1920 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rez. 20 dywizji Pioechoty w Słonimie. Udział w Kampanii Wrześniowej 39 r. Uczestnik bitwy pod Kockiem. Po kapitulacji przedostaje się do Warszawy gdzie spędza okres okupacji. W r. 1944 bierze udział w Powstaniu Warszawskim, następnie pobyt w obozach jenieckich Sandbostel i Lubeka. Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji. Zmarł we Francji w r. 1970.

4. Mieczysław Dyńczak

Ur. 1919 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty. Udział w Kampanii Wrześniowej 1939 r. Po kapitulacji przedostaje się do Warszawy gdzie mieszka podczas niemieckiej okupacji. Działa w Ruchu Oporu ZWZ-AK w latach 1941/44. Podczas Powstania Warszawskiego ciężko ranny zostaje ewakuowany do szpitala w Żyrardowie, gdzie umiera w październiku 1944 r.

5. Henryk Dzierżanowski

Ur. 1919 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty. Po rozbiciu jednostki przez wojska niemieckie ucieka do Warszawy gdzie spędza część okupacji. Po wojnie przeniósł się do Bydgoszczy i pracował w tamtejszej Dyrekcji PKS.

6. Jerzy Gruszka

Ur. 1919 r. Po ukończeniu gimnazjum w r. 1938 podejmuje pracę zawodową (ze względu na zły stan zdrowia został zwolniony z odbycia służby wojskowej). W czasie niemieckiej okupacji mieszka w Warszawie. W r. 1941 ginie w katastrofie kolejowej na trasie Warszawa-Siedlce.

7. Tadeusz Hahn

Ur. 1920 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty. Udział w Kampanii Wrześniowej 1939 r. Po kapitulacji dostaje się do niewoli niemieckiej i przez pewien czas przebywa w Stalagu II a – Neubranderburg. Przy rejestracji podaje władzom obozowym fałszywą datę urodzenia i jako małoletni zostaje zwolniony. Dalszych informacji brak.

8. Jerzy Hejmo

Ur. 1920 r. 1938/39 służba wojskowa w Szkole Podchorążych Broni Pancernej w Modlinie. Uczestnik Kampanii Wrześniowej 1939 r. W bitwie pod Brzeżanami dostaje się do niewoli radzieckiej skąd ucieka kontynuując dalszą walkę z Niemcami w Zgrupowaniu pułk. Hanki-Kuleszy. Po kapitulacji przebywa w obozach jenieckich w Niemczech: Grossborn, Prenzlau i Neubrandenburg. W maju 1945 po uwolnieniu przez wojska alianckie zostaje instruktorem w Szkole Motorowej na terenach okupowanych przez I Dywizję Pancerną gen. Maczka. W r. 1946 powraca do kraju i rozpoczyna studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym U. J., które kończy w r. 1951 jako mgr inż. nauk agrotechnicznych i rolniczych. Po studiach przenosi się do Sanoka gdzie przez cały czas do momentu przejścia na emeryturę pracuje w instytucjach państwowych. Mieszka w Sanoku.

9. Teodor Hibszer

Ur. 1920 r. 1938/39 rozpoczyna studia na Uniwersytecie Warszawskim. W r. 1939 po wkroczeniu wojsk niemieckich do Polski przebywa przez pewien czas w Warszawie. W r. 1940 w obawie przed prześladowaniami ludności żydowskiej przez hitlerowców ucieka do Lwowa. Dalszych informacji brak.

10. Jerzy Kozłow

Ur. 1919 r. Po ukończeniu gimnazjum w r. 1938 podejmuje pracę w zakładzie mechanicznym swojego ojca. W czasie okupacji hitlerowskiej zakład ten znajdował się na terenie getta warszawskiego. W r. 1943 po likwidacji getta Jerzy Kozłow podzielił los większości Żydów ginąc w jednym z obozów zagłady.

11. Jan Lazarek

Ur. 1920 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty. Bierze udział w Kampanii Wrześniowej 1939 r. Po kapitulacji przedostaje się do Warszawy i działa w Ruchu Oporu ZWZ-AK. W jednej z akcji dwóch jego braci zostaje zastrzelonych przez hitlerowców. Po wojnie kończy studia ekonomiczne i pracuje w centrali handlu zagranicznego związanej z przemysłem tekstylnym. Mieszka w Łodzi.

12. Zbigniew Lewandowski

Ur. 1920 r. 1938/39 rozpoczyna studia na Politechnice Warszawskiej. W r. 1939 ginie podczas oblężenia Warszawy przez wojska niemieckie.

13. Eugeniusz Loret

Ur. 1920 r. 1938/39 służba wojskowa w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Udział w Kampanii Wrześniowej 1939 r. Po rozbiciu jednostki przez wojska radzieckie dostaje się do niewoli i zostaje wywieziony do obozu w Ostaszkowie. Na zasadzie porozumienia niemiecko-radzieckiego zostaje przewieziony do obozu jeńców wojennych w Niemczech gdzie przebywa do zakończenia wojny. Do kraju powraca w r. 1945 i rozpoczyna studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, które kończy w r. 1950. Pracuje w wielu instytucjach jako radca prawny. Był działaczem Polskiego Związku Łowieckiego i Związku Kynologicznego, pełnił poważne funkcje w tych organizacjach. Zmarł w Warszawie w r. 1990.

14. Gabriel Nowicki

Ur. 1920 r. Po ukończeniu gimnazjum r. 1938 rozpoczyna studia na Wydziale Farmacji Uniwersytetu Warszawskiego. Okres okupacji spędził w Warszawie, posiadał obywatelstwo brazylijskie z racji urodzenia się na Kurytybie. W r. 1948 wyjechał na stałe do Brazylii.

15. Jerzy Cremus

Ur. 1920 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy 20 Dywizji Piechoty w Słonimie. Uczestnik Kampanii Wrześniowej 1939 r., brał udział w bitwie pod Kockiem. Po kapitulacji przedostaje się do Warszawy i w r. 1940 zostaje wywieziony do Berlina skąd ucieka. Od 1941 r. poszukiwany przez gestapo ukrywa się pod fałszywym nazwiskiem – Zdzisław Sarzyński. Działa w Ruchu Oporu ZWZ-AK, w czasie Powstania Warszawskiego walczy w stopniu ppor. pseud. „Iskra”. Po wyzwoleniu kończy studia ekonomiczne oraz specjalistyczne informatyczne w Warszawie oraz Pradze w Czechosłowacji. Pracuje na stanowisku kierownika Ośrodka Obliczeniowego w Centrali Kolportażu RSW PRASA. Od 1981 r. na emeryturze. Mieszka w Warszawie.

16. Adolf Popławski

Ur. 1918 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy 20 Dywizji Piechoty w Słonimie. Udział w Kampanii Wrześniowej 1939 r., uczestnik bitwy pod Kockiem. Po kapitulacji pobyt w obozach jenieckich w Niemczech: Landsberg, Sandbostel, Lubeka. 1945 r. powrót do kraju, studia na Uniwersytecie Warszawskim. Pracuje w dziennikarstwie, pełni funkcję z-cy naczelnego redaktora tygodnika „Przyjaźń”. Zmarł w Warszawie w r. 1973.

17. Mieczysław Rosołowski

Ur. 1919 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty. Udział w Kampanii Wrześniowej. Po wyzwoleniu mieszkał w Warszawie. Dakszych informacji brak.

18. Henryk Rusinowski

Ur. 1919 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy 20 Dywizji Piechoty w Słonimie. Udział w Kampanii Wrześniowe 1939 r. w 178 pp SGO „Polesie”. W bitwie pod Kobryniem dostaje się do niewoli radzieckiej i skierowany do obozu w Brześciu, Po krótkim pobycie ucieka z transportu kolejowego i przedostaje się do Warszawy. Udział w Ruchu Oporu ZWZ-AK, w czasie Powstania Warszawskiego walczy w stopniu ppor. jako d-ca 150 plutonu AK w rejonie Politechniki (pseud. „Huragan”). Po kapitulacji pobyt w obozach jenieckich w Niemczech: Sandbostel i Lubeka. 1945/47 służba w Polskich Siłach Zbrojnych we Włoszech i Wielkiej Brytanii. W r. 1947 powraca do kraju. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego – Wydział Filologii Angielskiej, doktorat z ekonomii turystyki. Pracuje w przedsiębiorstwach turystycznych: Z-ca Dyr. Nacz. PBP „Orbis”, Dyrektor Ośrodka Orbisu w Paryżu, Dyr. Biura Turystyki Zagranicznej PZMot. Od 1979 r. na emeryturze. Mieszka w Warszawie.

19. Antoni Ruszkiewicz

Ur. 1920 r. 1938/39 służba wojskowa na Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty. Poległ w Kampanii Wrześniowej 1939 r.

20. Eugeniusz Szczechura

Ur. 1919 r. Po ukończeniu gimnazjum r. 1938 rozpoczyna pracę zawodową. Okres okupacji niemieckiej spędza w Warszawie, działa w Ruchu Oporu: Armia Ludowa. Po wyzwoleniu pracował w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Dalszych informacji brak.

21. Romuald Wołk

Ur. 1920 r. 1938/39 rozpoczyna studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej. Podczas niemieckiej okupacji uczy się w Szkole Technicznej Wawelberga, która w tamtym okresie spełniała rolę nieoficjalnej wyższej uczelni dostępnej dla Polaków. Rozpoczęte w r. 1938 studia kończy po wojnie na Politechnice Łódzkiej. Jest doktorem nauk technicznych. Przez wiele lat pracował w Instytucie Pracy a następnie w Instytucie Doskonalenia Kadr Kierowniczych. Równocześnie był wykładowcą na Politechnice Warszawskiej. Od r. 1990 na emeryturze, mieszka w Warszawie.

22. Jan Zieliński

Ur. 1919 r. 1938/39 służba wojskowa w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Podczas Kampanii Wrześniowej 1939 r. walczy jako podchorąży IV Pułku Strzelców Konnych. Po kapitulacji przedostaje się do Warszawy gdzie mieszka podczas okupacji. Działa w Ruchu Oporu ZWZ-AK. Po zakończeniu wojny pracuje w różnych instytucjach na stanowisku głównego ksiegowego. Zmarł w Warszawie w r. 1987.

Klasa na ćwiczeniach Przysposobienia Wojskowego

Opracował: W. Rylski